Δύο μικρά κομμάτια κεραμικής έχουν μεταφέρει μια απροσδόκητα μεγάλη ιστορία επί περίπου 900 χρόνια. Θραύσματα αγγείων με χείλη που ανοίγουν προς τα έξω, διακοσμημένα με καμπυλωτά εμπίεστα σχέδια, ανασύρθηκαν από έναν λάκκο δανειοληψίας ανάμεσα στους Τύμβους A και B στον αρχαιολογικό χώρο Etowah, στην κομητεία Bartow της Τζόρτζια. Ο λάκκος, που ανασκάφηκε τη δεκαετία του 1950, περιείχε οστά ζώων, σπασμένα κεραμικά και οργανικά κατάλοιπα που συνδέονται με συμπόσια και με την κατασκευή του πρώτου χωμάτινου αναβαθμού-τύμβου του Etowah.[1]
Αρχαίο DNA που βρέθηκε σε κατάλοιπα πάνω σε δύο από αυτά τα όστρακα παραπέμπει στο κακάο. Τα αγγεία χρονολογούνται στον 11ο και τον 12ο αιώνα, τοποθετώντας την κατανάλωση κακάο στην πόλη Etowah του πολιτισμού του Μισισιπή πριν από περίπου 1.000 χρόνια.[3] Δημοσιευμένες αναφορές περιγράφουν το εύρημα ως το αρχαιότερο γνωστό ίχνος κακάο ανατολικά του ποταμού Μισισιπή, διευρύνοντας την εικόνα μας για το πώς διακινούνταν αγαθά και ιδέες στην αρχαία αμερικανική ήπειρο.[2]
Αυτό το εύρημα προσδίδει στα σπασμένα αγγεία μια ανθρώπινη διάσταση. Το κακάο προήλθε πολύ μακριά από τη σημερινή Τζόρτζια, στη Μεσοαμερική, ενώ ορισμένες από τις αρχαιότερες ενδείξεις εξημέρωσής του χρονολογούνται πριν από περίπου 5.300 χρόνια στον Ισημερινό. Έως το 1500 π.Χ., οι Ολμέκοι του νότιου Μεξικού παρασκεύαζαν ροφήματα σοκολάτας που είχαν υποστεί ζύμωση, ενώ αργότερα οι κόκκοι κακάο χρησιμοποιήθηκαν ως νόμισμα από τους Μάγια κατά την Κλασική περίοδο.[2] Η παρουσία του στο Etowah υποδηλώνει επομένως διασυνδέσεις που εκτείνονταν πολύ πέρα από τον ίδιο τον οικισμό, αν και οι σωζόμενες περιλήψεις δεν προσδιορίζουν ούτε τη διαδρομή που ακολούθησε ούτε τη μορφή με την οποία καταναλώθηκε.
Η ανακάλυψη βασίζεται επίσης σε μια γόνιμη συνάντηση παλαιών συλλογών και νεότερων μεθόδων. Τα όστρακα είχαν ανασκαφεί δεκαετίες προτού η ανάλυση αρχαίου DNA εντοπίσει κακάο εκεί όπου η χημική ανάλυση των καταλοίπων δεν το είχε καταφέρει.[1] Αντικείμενα που φυλάσσονται για μεγάλο διάστημα μετά την ανασκαφή μπορούν ακόμη να κρύβουν ερωτήματα στα οποία παλαιότερες τεχνικές δεν ήταν σε θέση να απαντήσουν. Εδώ, ένα ζευγάρι ταπεινών θραυσμάτων βοήθησε να τοποθετηθεί το κακάο τόσο σε ένα περιβάλλον του πολιτισμού του Μισισιπή όσο και στη ζωή μιας κοινότητας που κατασκεύαζε μνημειακά χωματουργικά έργα.
Η σοκολάτα είναι πλέον τόσο οικεία ώστε μοιάζει σχεδόν να μην ανήκει σε κανέναν συγκεκριμένο τόπο, όμως αυτά τα αγγεία επαναφέρουν την απόσταση και τις σχέσεις στην ιστορία της. Δεν μας λένε τι γεύση είχε ένα παρασκεύασμα κακάο στο Etowah, ποιος το έπινε ή ποια σημασία είχε. Αυτό που μας προσφέρουν είναι κάτι πιο διακριτικό και πιο στέρεο: το κακάο έφτασε στη σημερινή Τζόρτζια πριν από αιώνες και τα ίχνη του διατηρήθηκαν σε αγγεία που έμειναν ανάμεσα στα κατάλοιπα συλλογικής δραστηριότητας.[1][3] Η χαρά αυτής της ανακάλυψης δεν βρίσκεται μόνο στην εύρεση ενός πρώιμου κεφαλαίου της ιστορίας της σοκολάτας, αλλά και στη θέαση μιας αρχαίας Βόρειας Αμερικής που συνδεόταν σε εντυπωσιακά μεγάλες αποστάσεις.[2]
Άποψη Yum: Θεωρώ συναρπαστικό το ότι δύο ταπεινά θραύσματα κεραμικής μπορούν να κάνουν τις αρχαίες διασυνδέσεις σε ολόκληρη την αμερικανική ήπειρο να μοιάζουν τόσο άμεσες.
